Việc phân cấp trong tổ chức, quản lý lễ hội đang được Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tham mưu trình UBND thành phố.
Thành phố Hải Phòng hiện có 1.278 lễ hội, trong đó 1.083 lễ hội được tổ chức vào mùa xuân và một số lễ hội khác được tổ chức vào nhiều thời điểm trong năm.
Theo phân cấp trước đây, một số lễ hội thường niên do UBND cấp thành phố duy trì tổ chức, gồm: Lễ hội Hoa Phượng Đỏ nhân dịp kỷ niệm Ngày Giải phóng thành phố Hải Phòng (13/5); Lễ hội mùa xuân Côn Sơn – Kiếp Bạc (từ ngày 10 – 23 tháng giêng âm lịch); Lễ hội mùa thu Côn Sơn – Kiếp Bạc (từ ngày 10 – 20 tháng 8 âm lịch)…
Việc tổ chức các lễ hội này do UBND thành phố ban hành kế hoạch bài bản, thành lập Ban tổ chức và giao nhiệm vụ cụ thể cho các tiểu ban. Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch là cơ quan thường trực của Ban tổ chức. Đồng thời, tùy theo chức năng, nhiệm vụ được giao, các sở, ngành tham gia phối hợp triển khai, thực hiện.
Thời gian qua, các lễ hội quy mô cấp thành phố được tổ chức trang trọng, tạo ấn tượng đẹp, khẳng định thương hiệu của thành phố. Việc tổ chức lễ hội góp phần quảng bá sâu rộng, mạnh mẽ và thu hút được nhiều du khách đến tham quan, trải nghiệm.
Không chỉ những lễ hội ở cấp thành phố, nhiều lễ hội đã thu hút được sự quan tâm của cộng đồng như: Lễ hội chọi trâu Đồ Sơn, Lễ hội Từ Lương Xâm, Lễ hội Núi Voi, làng cá Cát Bà, Lễ hội đền Cao An Phụ, chùa Nhẫm Dương, lễ khai bút Đền thờ Chu Văn An… Trước thời điểm sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã, cấp tỉnh và vận hành chính quyền địa phương 2 cấp (1/7/2025), những lễ hội này do UBND cấp huyện tổ chức.
Các lễ hội do địa phương tổ chức bảo đảm an toàn, tiết kiệm, đúng quy định, thể hiện trách nhiệm của hệ thống chính trị gắn với bảo vệ và phát huy giá trị di tích lịch sử – văn hóa tại địa phương. Tuy nhiên, hiện một số địa điểm tổ chức lễ hội ở cấp xã chưa bảo đảm, thiếu không gian tổ chức, bãi đỗ xe. Nguồn kinh phí tổ chức chủ yếu nhờ xã hội hóa, nên chưa bảo đảm tính chủ động, đồng đều…
Hơn nữa, khi thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp cũng đặt ra yêu cầu đối với công tác tổ chức, quản lý lễ hội tại cơ sở, để bảo đảm đúng quy mô, tính chất, không lẻ tẻ, dàn trải mà giữ được tính truyền thống, đặc sắc, riêng có.
Theo phương án đề xuất của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch trình UBND thành phố, các lễ hội tại các di tích lịch sử – văn hóa xếp hạng các cấp, các công trình tôn giáo – tín ngưỡng, lễ hội ngành nghề không do UBND thành phố tổ chức sẽ giao UBND xã, phường, đặc khu – đơn vị quản lý di tích chủ trì tổ chức. Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch là cơ quan hướng dẫn các địa phương tổ chức lễ hội theo quy định.
Đây là đề xuất kịp thời, bảo đảm tính phù hợp với thực tiễn. Bởi chính quyền địa phương hiểu rõ nhất đặc thù lễ hội, từ đó xây dựng kế hoạch, phương án bảo đảm an ninh trật tự, an toàn giao thông và vệ sinh môi trường sát thực tế.
Việc phân cấp tổ chức, quản lý lễ hội tại địa phương giúp nâng cao tính chủ động, trách nhiệm của chính quyền cơ sở, thúc đẩy địa phương chủ động huy động nguồn lực xã hội hóa, có giải pháp thống nhất, cụ thể trong công tác tổ chức, phòng chống cháy nổ, quản lý tiền công đức và tạo điều kiện cho người dân trực tiếp tham gia quản lý, phát huy giá trị di sản trong đời sống hiện đại.
Khi quyền lợi và trách nhiệm của chính quyền địa phương, cộng đồng dân cư và những người tham gia lễ hội được phân định hợp lý, minh bạch sẽ nêu cao tính tự quản, tự giác của cộng đồng trước, trong và sau khi diễn ra lễ hội, khuyến khích người dân chung sức, đồng lòng, hợp lực làm cho lễ hội ngày càng lan tỏa. Khi cộng đồng dân cư trực tiếp tổ chức, duy trì các nghi lễ truyền thống, tránh tình trạng thương mại hóa, biến dạng lễ hội, bảo tồn tốt các giá trị phi vật thể.
Và dù có sự phân cấp, nhưng công tác tổ chức lễ hội vẫn bám sát sự chỉ đạo, hướng dẫn của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, bảo đảm sự thống nhất xuyên suốt về chuyên môn từ thành phố đến cơ sở, hướng tới mục tiêu nâng tầm lễ hội từ hoạt động tín ngưỡng thuần túy của dân cư, sang không gian văn hóa cộng đồng văn minh, hiện đại nhưng vẫn đậm đà bản sắc.
ĐẠI THẮNG
